آنك بر طبل‌ها مى كوبند و در كرناها 1 غريو 2 مى دمند, بر خاكريز بلند آتشي مى افروزند بزرگ و شهبازي را پرواز مى دهند, بر دم او زوبيني افروخته. و ديده‌‌بانان از زبر برج می نگرند, كز برابر انبوه سراپرده‌هاي دور آتشي برخاست تا آسمان با دود و در گاو دم نفير مى دمند.
اينك مردان, مردان ايران, به فرياد, با بلندترين فرياد مى گويند:
«اي آرش پيش برو, به سوي تورانيان كه گروهشان به گروه ديوان میمانند و به ايشان بگوي كه تو تير خواهي انداخت. تا هر كجا تير برود همان جا از آن ايران است, تا هر كجا تير تو برود اي آرش.»
و آرش پيش رفت و به سوي تورانيان رفت, كه گروهشان به گروه ديوان مى مانست و فرياد برآورد كه: «من تير خواهم انداخت تا هر كجا تير من برود تا همان جا از آن ايران است, تا هر كجا تير من برود»
و ايشان تورانيان كه گروهشان به گروه ديوان مى مانست, گفتند: «اي آرش, اي آرش تو تير بينداز, تا هر كجا تير تو برود تا همان جا از آن ايران است, تا هر كجا تير تو برود اي آرش.» هر توراني چنين میگفت و بر هر لب سخني ديگر بود: «تير او تا كجا میتواند برود؟ تير او تا كجا میتواند برود؟» و تا آن سوي گيهان تورانيان لبخند زشت زدند.
و او, آرش مردي كه تا آن سوي گيهان به او لبخند زشت زده بودند, با دل اندوهبار خود میگويد, «تير من تا كجا میتواند برود؟ تير من تا كجا میتواند برود؟»
.....شاه توران در آتش دور مى نگرد, كه برخاسته تا آسمان با زنگ ناي ورود, و سهم میخندد, سرخ, تيره چنان دود. با او خيل خيل مردانش, انبوه انبوه, و هزار بيرقشان در باد. شاه آفتاب را مىنگرد, پياله‌اش را بر لب, اين شرابي تلخ, او نگاهش تار, ناگهان گماني با او, كه خيره مى ماند. تند مى گردد, در سراپرده‌ها مى نگرد, همه سرخ و نفيرش چون مرگ: «هومان كجاست؟» و از كنار او پهلوان پيش می رود: «اين جا.»
شاه در وي مى نگرد: «اي هومان دوستانت پذيرفتند كه آرش تير بيندازد؟»
اين گويد: «آري, بخت تو شاد.»
شاه مى غرّد «ايشان پذيرفتند اي هومان؟ اين شگفت نيست؟»
هومان پس می رود: چرا شگفت؟»
شاه در وي مى خروشد: «تو سوگند خوردي كه او تير انداختن نمىداند.»
«آري سوگند!»
«اي هومان پس چگونه او مى رود تا پيمان را به جاي آورد؟»
و هومان مانده بود بى پاسخ.
شاه بر مى آشوبد: «آيا تو به من دروغ نگفتي؟»
و هومان مى خروشد: «هرگز!»
شاه شراب جامش را آرام بر زمين می ريزد و نيزه داران تا هومان نزديك مى شوند
ـ «اي هومان من بسيار نيست كه تو را ديده‌ام آيا براستي تو با مايي؟»
هومان گويد: «آيا نيستم؟»
شاه سرمست باده میخندد: «ناگهان بر من گذشت كه تو از سوي ايشاني, با ما آمده و ما را فريب داده‌اي.»
هومان شاد مى گويد:«كدام فريب اي شاه؟ تو خود میبيني كه تير او از او دورتر نخواهد رفت. »
شاه تنگ چشم ناگهان مى ماند: «تو بر اين تا چند استواري؟»
و هومان راست مى گويد: «تا جان. »
پس شاه در آتش‌ها مىنگرد, سهم میگويد: «اگر مرا فريفته باشي, مى فرمايم تا بر اندامت ستورها برانند, چندان كه از تو هيچ نماند. »
و هومان نگاهش در آفتاب: «چنين باد!»
....البرز آن بلند پنهان شده در ابرها, ابرها را به كناري زد. در پاي خود, او آرش را ديد: اين كيست كه به سوي من می آيد و كماني بلند و تيري با پر سيمرغ دارد؟ نگاه او به پريشاني و گام‌هايش بی واهمه از هر چيز چنين مى گفت و آرش چنين مى رفت. لب از گفتار خاموش و سر پرانديشه: اي مرد تو نابود گشته‌اي, آيا می تواني بازگردي؟ - پس به بالا می نگرد ـ تو به اين پيكار چرا آمدي؟ اينجا دشت آهوان چمان  بود و اينك بنگر كه پشت هر پشته‌ي خاري خارپشتي خانه كرده است.....
او از البرز بالا رفت و ناله هاي خاك در زير پاي او......
اينك از ميان مه كوهستان, آرش, سايه‌اي مى نگرد در راه ايستاده, چون لكّه‌اي در برابر خورشيد. به شكوه, به چنگ او زوبينش, زوبينش راست و آهنين. اين فرياد می كند:
ـ «اي پدر چرا به من گريستن نياموختي؟»
و سايه میلغزد: «اين منم كه بايد بگريم, اي آرش اين منم»
آرش به درد مینالد: «اي خداوند من آيا تو هم شنيده‌اي؟»
و خداوند بیجواب.
پس آرش زانو بر خاك میرود:
ـ «آيا تو ديگر فرزندت را نمیشناسي؟» ـ و سپس گنگ ـ «اين شگفت نيست, زيرا اينك من نيز خود نمیدانم. »
آنك مه از ايشان دور مى شود و سايه مى گويد:
ـ «همه كس به تو پشت كرده‌اند آرش, تو تنهايي. »
آرش می خروشد: «من بيزارم. »
ـ «از دشمن؟»
و اين فرياد مى كند: «و بيشتر از دوست.... »
آرش كمان را مىنگرد آرام: «آيا بيهوده نيست؟»
سايه مى رمد: «بيهوده؟»
آرش در باد می گويد: «سرا پرده ها دورست. »
سايه میغّرد: «دورتر بينداز. »
آرش: «تا دشتي كه خانه‌ي ما بود؟»
او مى غرّد: «دورتر. »
آرش فرياد مىكند: «تا مرز»
او مى خروشد: «دورتر»
آرش مى ماند: «تا مرز؟»
اينك او فريادي است: «دورتر. »
و آرش به خاك مى افتد: «اي پدر, به من مهر بياموز»
او: «نه»
آرش: «به من نيرو ببخش»
او: «نه, اگر تو بيزاري, اگر از اين كه هست بيزاري, پس من چيزي ندارم تا ببخشمت, كه تو از من تواناتري. هان اين دل توست كه تير می اندازد و نه بازوي تو, نه! »
پس آرش به راه خود بالا رفت. دور رفت و دورتر رفت.....
كوه, كوه بلند البرز, به او به آرش گفت:
« اي آرش, اي آرش, اگر تو بخواهي, اگر تو بخواهي, بادي برمی انگيزم تند, بارش مرگ, تا بر دشمنت فرو ريزد. اگر تو بخواهي آذرخشي پديدار مى كنم كه بسوزد راست خاكستر. اما تو به اين شتاب كجا می روي؟ تو به سوي بالاترين بلندیها می روي, كه بالاترين بلندیهاي پهنه‌‌ي گردونه رانان آسمان است.... »
آرش كمانش را به ابرها تكيه داد:
« مادرم زمين, اين تير آرش است. كه آرش مردي رمه‌دار بود و مهر به او دلي آتشين داده بود, و تا بود هرگز كمان نداشت و تيري رها نكرد. نه موري آزرد, نه دامي آراست, او از آنان بود كه نانشان در گرو باد است. آرش كيست كه اين سحرگاه بی نام بود و اينك چشم گيهان به سوي اوست.؟
....مرد پارسايي و پرهيز, او را هرگز جز مهر نفرمودند و او كينه را نمی دانست ولي اكنون بنگر كه در سرم انديشه‌‌هاست....
و آنك او, آرش, كه مهر او به دلي آتشين داده بود, كمان خود را بالا گرفت كه از پشت آسمان خميده‌تر بود...و آرش پاي بر زمين, سر بر آسمان, تير بر كمان نهاد..... آرش پا بر زمين استوار كرد...آرش كمان را راست‌تر گرفت با چهل اندام, او زه كشيد....زه را با نيروي تمام كشيد و خروش بادها برخاست. آرش زه را با نيروي دل كشيد و آذرخش تند پديد آمد. كمان آرش خم شد و باز خم‌تر شد....و خروش از گيهانيان برخاست چه بر بلندترين بلندیها آرش دگر نبود و تير او بر دورترين دوري‌ها می رفت...و مردان نعره‌‌هاشان سهم:
آرش باز خواهد گشت, آرش باز خواهد گشت. و آن تير به بلندي نيزه‌اي بود و از آن آرش بود هم چنان می رفت....از سه كوه بلند گذشت, كه سر به دامان دريا داشتند, از هفت دشت پهناور, كه رمه در آن‌ها فراوان بود, از چند رود و پنج دريا كه كرانه‌‌هاشان پيدا نبود....سه بار خورشيد فرو رفت و باز بالا آمد و سه بار طوفان در گرفت و باز آرام شد و سه روز مردان در پاي البرز بودند تا آرش, فرزند زمين, بازگردد و او بازنگشت و باز هفت روز بازنگشت، و رفتگان آمدند با هومان:
ـ «ما اندام پهلوان را يافتيم كه دشمن بر او ستورها رانده و از سراپرده ها هيچ نيافتيم و تير می رفت, آز آن بيابان‌‌هاي خشك كه آدمي در آن پيدا نيست, و  دشت‌هاي سبز كه كومه‌‌ها در آن روييده...و يابندگان كه به يافتن آرش رفتند بازگشتند, پيشاني پر چين و موي سپيد.
او چگونه مىتواندد بازگردد؟ زيرا او تيرش را ـ كه به بلندي نيزه‌اي بود ـ با دل خود انداخته بود و نه بازوي خود.»
و تير می رفت و باد از پى او. چندان سوار دشمن و دوست كه در پس آن می رفتند, در مرز از آن بازماندند. كنار درختي تك, سترگ و ستبر و سالدار و سايه دار....و تير می رفت روز از پي روز و شب از پس شب, بنديان كه آمدند آن را در شتاب ديده بودند و گروگان‌ها. آوارگان درست به ديده‌ي خود باور نداشتند و هنگامه در آنان افتاد كه از پشته‌هاي ويرانه سر برآورند؟! او هر كس از آن مى گفت, پدر با پسر, برادر با برادر, زن شويمند با شوي. و شور برخاست و افسانه‌‌ي تير در دهان‌ها افتاد از تيره به تيره, از سينه به سينه, از پشت به پشت و تا گيهان بوده است اين تير رفته است.
خورشيد به آسمان و زمين روشني مىبخشد و در سپيده دمان زيباست, ابرها باران به نرمي مىبارند, دشت‌‌ها سبز است. گزندي نيست, شادي هست, ديگران راست. آنك البرز بلند است و سر به آسمان مىسايد و ما در پاي البرز به پاي ايستاده‌ايم و در برابرمان دشمناني از خون ما, با لبخند زشت. و من مردمي را می شناسم كه هنوز می گويند:
آرش باز خواهد گشت.